Askeri Liseyi Kim Kapatı? Tarihsel Bir Değerlendirme
Bir Tarihçinin Bakış Açısıyla
Geçmiş, yalnızca eski olaylardan ibaret değildir. Bugünü anlamanın en iyi yolu, dünün izlerini takip etmekten geçer. Türk askerî eğitim sisteminin önemli bir parçası olan Askeri Liseler, uzun yıllar boyunca ülkemizin savunma alanındaki en köklü eğitim kurumu olarak varlık gösterdi. Ancak 2016 yılında Askeri Liselerin kapatılması, Türkiye’nin eğitim politikalarında önemli bir kırılma noktası oldu. Bu karar, hem toplumsal yapıyı hem de devletin askerî altyapısını derinden etkiledi.
Peki, Askeri Liseyi kim kapattı? Bu sorunun yanıtını ararken, tarihsel süreçlere ve toplumsal dönüşümlere dikkatlice bakmak gerekiyor.
Askeri Liselerin Kökeni: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e
Askeri Liselerin temeli, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerine kadar uzanır. 19. yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı, Batı’nın askeri okullarını örnek alarak modern bir eğitim sistemi kurma çabalarına girmiştir. Bu süreçte Harbiye Mektebi gibi okullar, askeri personel yetiştirmek için açılmış ve Osmanlı’nın son döneminde önemli bir rol oynamıştır. Cumhuriyet’in ilanından sonra, askeri okullar, Türkiye’nin genç devletinin savunma gücünü artırma adına yeniden yapılandırılmıştır.
Cumhuriyetin ilk yıllarında, Atatürk’ün öncülüğünde modernleşme hareketleriyle birlikte, askeri okullar da büyük bir dönüşüm yaşamıştır. Türk Silahlı Kuvvetleri için hem yönetici kadrolar hem de subaylar yetiştiren bu okullar, toplumda saygın bir yer edinmiş, gelecekteki askeri elitin eğitim aldığı kurumlar olmuştur.
Cumhuriyet Döneminde Askeri Liselerin Yükselişi
Cumhuriyetin kurulmasından sonra askeri okullar hızla gelişmeye başlamış, 1924 yılında açılan GATA (Gülhane Askeri Tıp Akademisi) gibi prestijli okulların yanı sıra Askeri Liseler de daha fazla ilgi görmüştür. 1960’larda ve 1980’lerde ise Askeri Liseler, Türkiye’nin güvenlik politikaları ile doğrudan bağlantılı hale gelmiş, sayıları artmıştır. Bu dönemde askeri okullar, özellikle subaylık eğitimi için kritik öneme sahip olmuşlardır.
Ancak, 21. yüzyılın başlarında Türkiye’nin toplumsal yapısındaki büyük değişimler, eğitim sisteminde köklü değişikliklerin önünü açmıştır.
Askeri Liselerin Kapatılması: Bir Dönemin Sonu
Askeri Liselerin kapanması kararı, 2016 yılında alınan bir dizi reformun parçası olarak gündeme gelmiştir. Bu karar, sadece askeri eğitim alanında değil, aynı zamanda Türkiye’nin toplumsal yapısındaki büyük bir dönüşümün simgesidir. 15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi sonrası, özellikle askerî yapının dönüşümü konusu, hükümetin öncelikli hedeflerinden biri haline gelmiştir.
Darbe girişiminin ardından Türkiye’de askerî okulların kapatılması, birçok kişinin gündemine gelen bir tartışma konusu olmuştur. Bu kararın gerekçesi, askerî okulların “devletin içindeki paralel yapılar tarafından istismar edilmesi” olarak açıklanmıştır. Askeri okullar, FETÖ yapılanması gibi paralel güçlerin etkisi altına girmiş, bu nedenle eğitim yapısının değişmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Askeri Liselerin Kapanmasının Toplumsal Yansımaları
Askeri Liselerin kapatılması, sadece eğitim dünyasında değil, toplumsal yapıda da önemli izler bırakmıştır. Öncelikle, askeri okullardan mezun olan kişilerin, toplumdaki sosyal statülerini değiştirmiştir. Askeri Liseler, geleneksel olarak Türk toplumunda yüksek saygınlığa sahipti. Bu okullardan mezun olanlar, devletin yüksek kademelerine gelme fırsatına sahip oluyordu. Ancak liselerin kapatılması, bu geleneksel sosyal yapıdaki değişiklikleri hızlandırmıştır.
Toplumda iki kutupluluğun arttığı ve eğitimdeki merkezileşme ile askeri okul eğitiminin birbirinden uzaklaştığı bir döneme girilmiştir. Aynı zamanda, sivil eğitim sistemi ve askeri eğitim arasındaki sınırlar giderek daha belirginleşmiştir.
Günümüz ve Gelecek: Askeri Liselerin Ardından Ne Olacak?
Askeri Liselerin kapatılması, 21. yüzyılda eğitim sisteminin daha merkeziyetçi bir yapıya doğru evrilmesini hızlandırmıştır. Hukuk, mühendislik, tıp gibi sivil okullar ön planda olurken, askeri okulların eğitiminin merkezileşmesi ve daralması, ülkedeki genel eğitim sisteminin yeni ihtiyaçlarla şekillenmesine yol açmıştır.
Bugün, Türkiye’nin askeri okullarını yeniden gözden geçirme süreci devam etmekte ve gelecekte daha fazla değişim beklenmektedir. Askeri liselerin kapatılması, toplumsal yapıyı ve eğitim sistemini doğrudan etkilemiş, Türkiye’nin savunma ve eğitim politikalarının yeniden şekillendirilmesine neden olmuştur.
Sonuç: Tarihsel Süreç ve Toplumsal Dönüşüm
Askeri Liselerin kapatılmasının arkasındaki karar, sadece bir hükümetin tercihi değil, aynı zamanda büyük toplumsal değişimlerin ve devletin içindeki yeni dengelerin bir yansımasıdır. Geçmişteki önemli askeri okullar, bugün bambaşka bir toplumsal yapının temellerini atarken, bu dönüşümün izlerini görmek, Türkiye’nin geçmişiyle bağ kurabilmek adına önemli bir adım olacaktır.
Askeri Liselerin kapanması, bir dönemin sonunu işaret etse de, aynı zamanda bir yenilik ve dönüşüm sürecinin başladığını da gösteriyor. Bu dönüşüm, toplumun ve devletin içindeki daha geniş çaplı değişimlerle paralellik göstermektedir.
Bu yazıda, Askeri Liselerin kapatılmasının yalnızca bir okulun kapanması değil, aynı zamanda Türkiye’nin büyük dönüşüm süreçlerinin bir parçası olduğunun altını çizmeye çalıştım.